OTELLER

Tatilfan.com yenilendi!

Turizm Çeşitleri - Hava Sporları Turizmi



Türkiye, Yamaç paraşütü, Yelken Kanat, Planör, Paraşüt, Balon gibi hava sporları meraklıları için keşfedilmesi gereken bir ülkedir.

Yamaç Paraşütü


Yamaç Paraşütü sporu, ilk bakışta serbest atlama paraşütüne benzeyen bir paraşüt ile uçak yerine, yüksek bir tepeden koşulmak sureti havalanmaktır.Eğimli ve yüksek bir tepeye açık olarak serilen paraşüt, pilotun koşmaya başlaması ile hava ile dolar ve pilotla birlikte havalanır. Uçuşların süresi kullanılan malzemenin performansı ve pilotun tecrübesine bağlı olarak kilometrelerce /saatlerce sürebilir. Tek kişi olabileceği gibi iki kişilik ( tandem ) kanatları da vardır.

İlk denemesi 1940'lı yıllara uzanan yamaç paraşütü günümüze kadar pek çok değişiklik göstermiş, uçuş süresi ve güvenliğini artırıcı yapısal gelişme kaydetmiştir.İlk yamaç paraşütü serbest atlayış paraşütüne benzemekteydi.Zamanla değişiklik göstererek basınca dayanıklı olma özelliği yerine yüksek kaldırma gücüne sahip aerofil yapıya dönüştü.

Yamaç paraşütü kanat yapısı 1980 li yıllardan itibaren kolay havalanan, iyi bir süzülme performansı ve yavaş çöküş oranı için en uygun şekline ulaştı. Ülkemizde Yamaç Paraşütü Sporu 1990 başlarında Fethiye Ölüdeniz bölgesindeki Baba Dağı'nın yabancı pilotlar tarafından keşfedilmesi ile tanınmış, ilk olarak üniversite kulüplerinde aktif olarak başlamıştır.

Bilinen en ekonomik hava aracı olması ve doğa sporları ile iç içe olması bugün geniş bir kitle tarafından sevilerek yapılmasını sağlamıştır.Temelde özel bir yetenek ve aşırı efor gerektirmeyen Yamaç Paraşütü Sporu standart bir eğitim sonrasında yapımı oldukça kolay ve zevklidir. THK, üniversite kulüpleri ve özel kulüpler tarafından Yamaç Paraşütü Eğitimleri düzenlenmektedir.

Uçuş Bölgelerinden Bazıları

Ölüdeniz - Babadağ

Konum: Muğla ilinin Fethiye ilçe sınırlarında yer alan Babadağ deniz kıyısından 7 km içeridedir. Ölüdeniz kumsalının hemen arkasında yükselir ve tam güneye bakar. Kalkış pistine Ölüdeniz'den 45 dakikalık stabilize ancak düzgün sayılabilecek yolla ulaşılır.

Uçuş Mevsimi: Nisan - Ekim arası güvenli uçuşlar yapılmaktadır.

Bölge Özellikleri: Türkiye'de yamaç paraşütünün ilk yapıldığı yer olan Ölüdeniz dünyaca ün yapmıştır. Eşsiz doğası, güneşi ve denizi her sene binlerce yerli ve yabancı turisti büyüleyen bölge her çeşit outdoor aktivitesine uygun yapıdadır. Gelişmiş bir turistik merkez olan bölgede ulaşım, konaklama, yeme içme sorunu yaşanmamaktadır. Çevrede tekne turları ayrıca ilgi çekmektedir. Babadağ yaz kış trekking ve kampçılık alanı olarak tercih edilmektedir.

Kalkış Pistleri: Babadağ da toplam üç pist vardır. 1700 metre güney pisti kalkış için çok müsaittir. 1800 metrelik kuzey pisti biraz küçük ve diktir. 1900 Metre kuzey zirve pistinin kalkış alanı oldukça rahattır. Genelde 1700 metrelik pist günün büyük bölümünde tam karşıdan güney rüzgarı aldığı için genelde buradan uçulur. Oldukça geniş olan piste aynı anda 20 civarında kanat serilebilir.

İniş Pisti: Ölüdeniz kıyısındaki Belcekız plajı, uzun ve genişliği ile oldukça rahat ve güvenli bir iniş alanıdır.

Meteorolojik Özellikler:Yaz sezonu boyunca hava tutarlılık gösterir. Bazen sabah saatlerinde kuzey rüzgarı eser ve kuzey pistlerinden vadi içine kalkış yapılır. Güney pisti günün büyük bölümünde 5-20 km arasında güneyden esen rüzgarı karşılar.

Dikkat edilmesi gerekenler:Özellikle sezonun başı ve sonu olan mevsim değişikliği aylarında havada hızlı değişimler olabilmekte ve kalkış alanına bulut inebilmektedir. Güney pistinde, öğleye kadar geçen sürede dağın batı ucundan gelen batı rüzgarı, sahte güney rüzgarı yaratarak yanıltabilmektedir.

Denizli Pamukkale

Konum: Pamukkale Denizliye 21 km uzaklıkta Çökelen Dağı eteklerinde yer almaktadır. Turistik bölge olduğu için bölgeye her türlü ulaşım şekli mümkündür.

Uçuş Mevsimi:Ilıman iklimi ile yılın her mevsimi uçuş yapılabilmektedir.

Bölge avantajları:Eski bir yerleşim bölgesi olan Pamukkale, kireçli sıcak suların çökmesiyle oluşan travertenleri ve tarihi kalıntılarıyla her yıl binlerce turistin geldiği ülkenin önemli turistik merkezlerindendir.Uçuş yapılabilen iki tepe bulunmaktadır:

Eğitim Tepesi

Meteorolojik Özellikleri:Gün doğduktan sonra gün-batı yönünde kendini hissettiren rüzgar öğle saatlerine kadar hafif şiddette eser. Öğle saatlerinde artan rüzgar batıya kayarak günbatımında neredeyse tamamen kesilmektedir.

Kalkış Pisti:70 m yüksekliğindeki tepe alçak oluşundan dolayı amatör uçuşlar için tercih edilmektedir. Yeraltı sularının tüm bölgede yaşanan ılıman etkileri nedeniyle bölgede yaşanan rüzgar değişiklikleri burada hissedilmemektedir. Düzenli rüzgarlar sayesinde yıl boyunca güvenli uçuşlar yapılabilmektedir.

İniş Pisti:Yamaçtan yapılan uçuşlar bölgede bulunan düzlüklerde son bulur. İniş noktaları herhangi bir engel taşımaması nedeniyle son derece güvenlidir.

Dikkat Edilmesi Gerekenler:Yaz sıcağının en yoğun yaşandığı aylarda öğle saatlerinde hızlanan rüzgarla beraber oluşan sert türbülanslara dikkat edilmelidir.

Dinamit Deposu

Meteorolojik Özellikleri:Batı rüzgarının hakim olduğu tepe özellikle sabah saatlerinde uçuşa elverişlidir. Öğleye doğru başlayan güçlü termik oluşumlar deneyimli pilotlar için uzun uçuşlar sağlamaktadır.

Kalkış Pisti:Adını tepede bulunan eski bir dinamit deposundan alan uçuş pisti 300 metre yüksekliğindedir. İki paraşütün rahatça kalkış yapabileceği geniş bir alanı olan yamaç, Pamukkale'nin tüm güzelliğini görecek noktadadır.

İniş Pisti:Uçuş parkurunun bitimindeki araziye iniş yapılabildiği gibi travertenlerin girişinde yeralan helikopter pistine de güvenli inişler yapılmaktadır.

Dikkat edilmesi gerekenler:Yaz aylarında öğle saatlerin oluşan türbülanslar uçuşlar sırasında maksimum düzeyde dikkat ve kontrol gerektirmektedir.Sert rüzgarlarda kalkış pistinin bitiş noktasında türbülanslara rastlanabilir.Çapraz esen rüzgar kalkıştan hemen sonra paraşütte asimetrik kapanmalara neden olmaktadır.Ayrıca tepenin dik eğimde bitmesi başarılı bir kalkış için çok süratli bir koşu gerektirmektedir.

Ankara - Gölbaşı

Konum:Ankara şehir merkezine 27 km uzaklıktaki Gölbaşı bölgesine ulaşım kent merkezinden kolaylıkla sağlanmaktadır.

Bölge Özellikleri:Ankara'ya yakınlığı nedeni ile kent içerisindeki bütün aktivite ve olanaklardan faydalanmak mümkündür. Ankara'daki üniversite havacılık kulüplerinin Yamaç Paraşütü eğitimi verdikleri bölgedir. Gölbaşı, şehir hayatından uzaklaşmak isteyen Ankaralıların hafta sonlarını değerlendirdikleri bir mesire yeri olarak ilgi görmektedir.

Kalkış Pisti:Geniş bir ovaya bakan eğitim tepesi uygun irtifası ve rüzgarı her yönden karşılaması nedeniyle yamaç paraşütü eğitimleri için çok elverişlidir.

Bolu - Abant

Konum:Abant Dağları, Bolu şehir merkezinin 34 km güneyindedir. Asfalt olan 25 km.lik Abant Gölü ulaşım yolu kullanılarak ulaşılabilir. Ankara-İstanbul otoyolu geçişi üzerindeki Bolu'ya karayolu ile ulaşım oldukça kolaydır. Abant Gölüne kent merkezinden kalkan minibüsler kullanılabilir.

Bölge Özellikleri:Yoğun orman alanları ile çevrili Bolu ili Her türlü turizm aktivitesine uygundur. Çevresi zengin bir bitki örtüsüne sahip Abant Gölü, yazın piknik ve dinlenme yeri, kışın kış sporlarının yapılabileceği bir yer olarak ilgi çekmektedir.Abant Gölü çevresindeki konaklama ve yeme-içme olanaklarından faydalanılabilir.

Kalkış Pisti: Abant Dağları yamaç paraşütüne elverişli birden fazla kalkış pistine sahiptir. Genel olarak Abant Gölü yakınındaki geniş, düz ve tamamen çimen kaplı Örencik yaylası etrafındaki tepelerde yapılmaktadır.

Eğirdir

Konum : Isparta'ya 60 km uzaklığındaki Eğirdir'de karayolu ve demiryolu ulaşımı mevcuttur. Isparta'nın yerel otobüs firmaları Eğirdir'den geçer.

Bölge Özellikleri : Eğirdir Gölü ve adası ile pek çok turistik aktiviteye elverişli Eğirdir, yamaç paraşütü sporu için çok uygun tepelere sahiptir. Süleyman Demirel Üniversitesi Havacılık Kulübü bu tepelerde eğitim uçuşları gerçekleştirmektedir.

Kayseri

Konum:Kayseri ili sınırlarındaki Ali Dağı, il merkezine 15 dk. uzaklıktadır. Otomobil ile dikkatlice çıkılabilir. Ya da, Zincidere otobüslerine binerek Alidağı Tabelası'nda inildiğinde, yürüyerek 45 dakikada tepeye ulaşılabilir.

Bölge Özellikleri:Dünyaca ünlü Kapadokya'da yer alan Kayseri her yıl binlerce yerli yabancı turisti ağırlamaktadır. Kayseri elverişli coğrafyası ile yamaç paraşütünün yanı sıra, kayak, bisiklet gibi diğer sportif turizm çeşitlerine de olanak sunar. Erciyes Ünivesitesi'ndeki Sivil Havacılık MYO, Ali Dağına hafta sonları eğitim uçuşları düzenlemektedir.

Kalkış Pisti:600 ile 750 irtifa farkına sahip, birisi güney, diğeri kuzey rüzgarlarına uygun iki kalkış pisti mevcuttur. Stabil rüzgarlarda tepenin dik ve düzgün eğimi saatlerce yelken yapmaya elverişli,ancak türbülanslı havalarda dikkatli olmak gereklidir.

İniş Pistleri: Tepenin önünde rahatlıkla iniş yapılabilecek alanlar bulunmaktadır.

Eskişehir - İnönü

Eskişehir'in 15 km batısında bulunan İnönü ilçesinde Türk Hava Kurumunun tesisleri bulunmaktadır. İlçenin kuzeye bakan yamaçları, özellikle yaz aylarında kuzeyden esen rüzgarları ile çok uygun uçuş şartları yaratmaktadır. Türk Hava Kurumu tarafından düzenlenen kurslar burada yapılmaktadır.

Antalya - Aksu

Antalya'nın Aksu ilçesindeki tepe Akdeniz Üniversitesi Havacılık Kulübü tarafından eğitim tepesi olarak kullanılmaktadır. Antalya-Alanya yolunun Aksu sapağından Perge Harabelerine dönüldüğünde, Perge'ye girmeden 10-15 km gidildiğinde 40-50 m'lik eğitim tepesine ulaşılır. İnişte sulama kanalına dikkat edilmelidir.

Yamaç Paraşütü Yapabilmek için Fiziksel Koşullar
Yamaç paraşütü yapabilmek için alt yaş sınırı 16'ı üst yaş 55 'dır. Üst yaş sınırı için sağlık durumuna göre esnek olunabilir. Kilo sınırı en az 40 kg, en çok 130 kg'dır. Epilepsi, astım, kalp, bel ve omurga rahatsızlıkları olanlar yamaç paraşütü eğitimlerine katılamazlar. Yamaç paraşütü eğitimine katılmak için sağlık koşullarının uygun olduğu beyan eden bir form doldurulur.


Paraşütler (kanat) pilotun ağırlığına göre ve uçuş tipine göre farklı ebat ve tiptedir. Hafif kilolu pilotun kullandığı paraşüt, ağır pilotun kullandığına göre daha küçük ebattadır. Paraşütlerin, alınan eğitim ve tecrübeye göre farklı performanslar gösteren 5 tipi bulunur.

Kanat Yapısı
Yamaç paraşütü:Kanopi (Kubbe), Askı ve fren ipleri, Taşıyıcı kolonlar ve Harnes (kuşam tertibatı) olmak üzere 4 bölümde incelebilir.

Kanopi:Paraşüt içerdeki hava basıncını sağlayıp havada kalmasını sağlayacak, hava geçirgenliği olmayan kumaştan yapılır. Kanopiler, pilotun ağırlığı ve uçuş tipine göre yaklaşık 40-60 hücreden oluşur ve bu hücreler hava basıncını sağlamak için kapakçıklarla birbirine bağlanır.

Askı ve fren ipleri:Oldukça dayanıklı ve hafif bir malzemeden yapılmış olan ipler pilotu taşımak üzere kanopiye dengeli bir şekilde dağılmıştır. Kanopinin önünde bulunan ipler toplanarak ön kolonlarda, arkadakiler ise arka kolonlarda toplanırlar. Fren ipleri farklı renkte olup bir halkadan geçerek (pilot bırakırsa dahi savrulmayacak şekilde) en son kolona yerleştirilirler.

Taşıyıcı Kolonlar:Taşıyıcı kolonlar, kubbe iplerini kuşama bağlarlar. Pilota kalkışta uygun tutunma yerleri sağlarlar.Kalkışı kolaylaştırmaktan öte farklı harnes kullanımına imkan tanırlar.Azı gelişmiş yamaç paraşütlerinde speed sistemi denilen hızlandırıcılar bulunurken bazılarında harnes kolonlara sabit olarak bağlanmıştır.

Harnes (Kuşam): Pilotun oturacağı kısımdır. Temel olarak pilotun takabilmesi için, kol ve bacaklardan geçen askılardan oluşur. Yapısı kullanılan malzeme ve ek donanımlara göre farklılıklar arz edebilir. Bazı harneslerde çapraz kolonlar bulunur. Bunlar kubbeyi daha güvenli tutmak için pilotun vücut hareketini doğrudan yukarıya iletmesini engelleyen bir yapıları vardır. Gelişmiş harneslerin, hızlandırıcı (speed sistem) bağlantıları, sırt koruyucusu, hava yastığı, yedek paraşüt bölümü gibi avantajları vardır. Bütün harnesler pilotun vücut yapısına göre ayarlanabilir.

Meteorolojik Bilgiler
Hava sporlarını güvenli bir şekilde yapmak için uygun hava koşulları çok önemlidir. Özellikle yamaç paraşütü için temel meteorolojik bilgiler gereklidir.Rüzgarın hareketi ve bulutların şekli uçuş için ilk işaretin alındığı meteorolojik olgudur. Diğer iki olgu türbülans ve termik'tir.

Türbulans:Dikey hava hareketleridir. Türbulanslar;5 km/h aşan darbe hareketlerinde, belli coğrafik bölgelerde, dik bir tepeye arkadan gelen rüzgar ile, termik giriş-çıkışlarında ve cephe bölgelerinde gözlenir.

Termik:Sıcak hava kütlesinin yükselmesiyle oluşur. Bu hava kütlesi soğuyarak uçuşu engelleyici bulutları oluşturur, bu da şiddetli türbülansa neden olur. Termik özellikle kayalık bölgelerde, asfalt alanlarda, orman bölgesinde, su bölgesinde(nehir,göl,deniz...) ve tarlalı alanlarda daha fazlaca oluşum gösterir.

Balon


Dünyada ilk ortaya çıkışı 18.yy sonlarına uzanan balonla uçuş sporu ülkemizde de yoğun ilgi görmektedir. Uzun yıllardır bireysel sportif amaçlı yapıldığı gibi, Turistik yörelerimizdeki yerel etkinliklerde balonla kent turları düzenlenmektedir.Balon, içine doldurulan sıvı propan gazının ısıtılması ile havalanır.

Uygun rüzgarda (10 km/h'in altındaki) oldukça uzun süreler sakin bir uçuşla havada kalabilir. Ortalama seyir yüksekliği 500-1500 feet arasında olan balona yön vermek, irtifa kazandırıp kaybettirmek, hızını değiştirmek, tecrübeli bir pilot tarafından kolaylıkla yapılabilir.

Balonun Yapısı
Balonun yolcularını taşıyan, genellikle hafif ve sentetik bir madde olan "vimin" den üretilen sepette propan gazı tüpleri, altimetre, termometre, hava alanı ile haberleşmeyi sağlayan telsiz, variometre ve yangın söndürücüler bulunur.Sepetin içindeki her biri yaklaşık 20 kg. ağırlığında olan propan tüpleri, balonun şişmesini sağlayan propan gazını ihtiva eder. Her tüp balona yaklaşık 40-45 dakikalık bir uçuş imkan sağlamaktadır. Balonun toplam kaldırma kuvveti 1.700 pound civarındadır.

Balonun havalanması balona doldurulan propan gazının alttaki ocaklar vasıtasıyla ısıtılması ile sağlanır. Ocaklar balon hacmine göre 2 ya da 3 tane olabilir. Balonun içindeki ısı asla 120 dereceyi geçmemelidir.Uçuşu durdurarak inişi sağlamak için içerideki kırmızı halat çekilir. Böylelikle harekete geçen düşme sübabı içerideki havanın hızla boşalmasını sağlar. İçerdeki havanın boşalma hızı yetmezse balonun en tepesinde bulunan acil güvenlik deliği açılır.

Yabancılar İçin Uçuş Kuralları
Balonla uçuş öncesinde, uçulacak olan hava aracı tescil işareti, uçuş amacı, uçuş tarihi, uçuş saati, uçuş bölgesi belirtilerek Ulaştırma Bakanlığı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğüne müracaat edilir.Ülkemizde Balonla 15 günden fazla bir süre uçuş yapılacak ise; yabancı pilotların lisanslarının Ulaştırma Bakanlığı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından geçerli kılınması gerekmektedir.

Mikrolayt
Microlayt, oldukça basit motorlu uçuş aletidir. Basit motor yapısı ile öğrenmesi ve kullanması oldukça kolay olan mikrolayt tek ve iki kişilik olabilir. Kumanda paneli ve gösterge tablosu karmaşık değildir. İniş ve kalkış pistinin de önemi yoktur, kısa mesafelerde iniş ve kalkış yapabilir.

Mikrolayt aerodinamik yapısı sayesinde, havalandıktan sonra deltakanat ve planör gibi motorsuz uçabilir. Böylelikle az bir yakıtla uzun saatler uçabilir.

Microlayt uçuşu tüm dünya ülkelerinde yapıldığı gibi ülkemizde de yapılmaktadır. Türkiye'de microlayt ile uçmak için Türk Hava Kurumu'na ya da havacılık kulüplerine başvurulmalıdır.

Planör


Planör, kalkışı başka bir motorlu uçak tarafından çekilerek veya pist başında bulunan bir motora bağlı çelik halat yardımı ile hızlı bir şekilde çekilerek sağlanan motorsuz uçma aracıdır.Planör, havada belli bir irtifaya geldiğinde çekici halattan pilotu tarafından ayrılır ve serbest uçuşuna başlar. Görünüşü ve kumandalarının işlevleri diğer motorlu uçaklarda olduğu gibidir. Ancak hava koşulları daha fazla önem taşımaktadır.

Planör, motorsuz olduğundan özel bir kanat tasarımı vardır. Kanat profillerinin özel dizaynı, kanatların büyük ve geniş olması planöre büyük bir kaldırma kuvveti kazandırır.

Planörün havada kalışı ve ilerlemesi hava fileleri ile sağlanır. Planörün ileri gidişi pozisyonunda oluşan hava fileleri kanat üstü profil kesiti sayesinde kanat üstünde türbülans oluşturur, yine kanat altı profil kesiti nedeniyle hava fileleri kanat altında kaldırıcı kuvvet meydana getirirler. Böylelikle havada kalma ve ilerleme sağlanır, çok kısa mesafede iniş kalkış yapabilir.

Planörün kokpiti tek veya çift kişilik olabilir. Kokpitte planörün dikey esende hareket etmesini sağlayacak pedal, yine yatay eksende yatış olayını sağlayacak lövye bulunmaktadır.

Bunların dışında planörün hızını değiştirecek tali uçuş kumandaları bulunmaktadır. Planörde yer ile planör arası iletişimi sağlayacak telsiz de bulunmaktadır.Dünyada ilk planörün mucidinin 1886 yılında bir deneme uçuşu esnasında düşerek ölen Otto LİLİENTAL olduğu bilinmektedir. Bugün planörcülük Avrupa ve Dünyada sevilerek yapılan hava sporlarının başında gelmektedir. Türkiye'de de en eski hava sporlarından olup, Planör Uçuş Okulu 1935 yılında açılmıştır.

Model Uçak


Model uçaklar, insan taşıma yeteneği olmayan, havadan ağır, belirli boyutlarda yapılan, kontrollü ve serbest olarak uçabilen hava araçlarıdır. Model uçak yapımı ve uçurmak oldukça zevkli ancak sabır isteyen bir hobidir.

Ülkemizde pek çok model uçak kulübü ve üyesi bulunmaktadır. Türk Hava Kurumu (THK) tarafından farklı kategorilerde model uçak kursu verilmektedir.

Model Uçak Kategorileri

Pek çok çeşidi bulunan model uçaklar Uluslararası Havacılık Federasyonu (FAI) tarafından uçuş ve imalat özelliklerine göre kategorilere ayrılmıştır. (Bilgiler THK Web sitesinden alınmıştır)

Serbest Uçuş Modelleri (F1): Bu kategori ana prensibi uçuş esnasında modelci ve model arasında hiçbir fiziksel bağlantının bulunmaması esasına dayanır. Bu kategorinin 9 alt sınıfı mevcuttur. Bunlardan bazıları şunlardır:

- Serbest Uçuş Planörleri (F1A)

- Serbest Uçuş Lastik Motorlu Planörler (F1B)

- Serbest Uçuş Piston Motorlu Planörler (F1C)

Tel Kontrol Model Uçakları (F2): Bu kategoride modele doğrudan bağlı uzayıp kısalmayan bir veya daha fazla tel ve kablo vasıtasıyla, modelin uçuşu esnasında kumanda yüzeylerini hareket ettirerek uçuşu ve akrobatik hareketlerin yaptırıldığı bir model uçaktır. 4 alt sınıfa ayrılır:

- Tel Kontrol Sürat Modelleri (F2A)

- Tel Kontrol Akrobasi Modelleri (F2B)

- Tel Kontrol Takım Yarışı Modelleri (F2C)

- Tel Kontrol Savaş modelleri (F2D)

Radyo Kontrollü Uçuş Modelleri (F3): Yerdeki pilot tarafından radyo frekansları kullanılarak model uçağa kontrol yüzeyleri vasıtasıyla uçuş esnasında durum, irtifa ve aerodinamik manevralar yaptırılan bir uçuş türüdür. F3 Kategorisi 9 alt sınıfa ayrılır. Bunlardan bazıları;

- Radyo Kontrollü Motorlu Akrobasi Modelleri (F3A)

- Radyo Kontrollü Planör Modelleri (F3B)

- Radyo Kontrollü Helikopter Modelleri (F3C)

Uzay Modelleri (S): Gücünü katı yakıtlı bir motorla sağlayan, yerçekimine karşı aerodinamik kaldırma gücü kullanmaksızın havaya çıkan, tekrar uçuşa çıkarılmak maksadıyla üzerinde yere emniyetli bir şekilde dönmesini sağlayan çeşitli mekanizmalar bulunan (paraşüt, strımır) araçlara denir. Model roketler uçuş sistemlerine göre 10 alt sınıfa ayrılırlar. Bunlardan bazıları:

- İrtifa Modelleri (S1)

- Paraşüt süreli Modeller (S3)

- Bust Planör Süreli Modeller (S4)

- Ölçekli Modeller (S7)

Teknik Özellikleri

Serbest uçuş Planörler (F1A):

Yüzey alanı(St): 32-34dm² , Minimum ağırlık:410 gram , Çekme kablosunun maksimum uzunluğu:50 m

Bu teknik özelliklere sahip herhangi bir şekilde motoru bulunmayan, modelcinin 50 m uzunluğundaki bir misina ile çekerek havada serbest bırakıp uçuşunu sağlayabilen bir planör modelidir. Yarışmalarda her modelcinin en fazla 4 modelle katılmasına müsaade edilir, her yarışmacının 7 resmi uçuş yapma hakkı vardır. Önemli olan resmi uçuşların toplam süresidir.

Serbest Uçuş Lastik Motorlu Modeller (F1B):

Yüzey Alanı:17-19dm², Motorsuz olarak minimum ağırlık:195 gr

Motorun yağlanmış olarak maksimum ağırlığı:35 gr

Bu teknik özelliklere sahip üzerinde 35 gr ağırlığında bir lastik motorun kurularak lastiğin boşalması esnasında pervaneden dolayı oluşan çekiş gücü ile irtifa alan ve uçuşa devam edebilen bir planör modelidir. Yarışmalarda her yarışmacının 4 modelle katılma hakkı vardır. 7 resmi uçuş yapması gerekir. Esas olan 7 resmi uçuş sonundaki toplam uçuş süresidir.

Piston Motorlu Serbest Uçuş Modelleri (F1C):

Motorun maksimum hareket alanı:2,5 cm³

Minimum toplam ağırlık motor hacmine:300 g/cm³, Minimum yük:20 g/dm²

Motorun maksimum çalışma süresi (model bırakıldıktan sonra):7 saniye

Üzerinde en fazla 2.5 cm³ hacminde bir motoru olan ve ilk irtifa alabilme gücünü bu motorla sağlayan bir modeldir. Model salıverildikten sonra motorun en fazla çalışmasına müsaade edilen süre 7 sn dir.

Model motor durduktan sonra serbest uçuşa devam eder.Yarışmacının yarışmalara en fazla 4 modelle katılmasına müsaade edilir. 7 resmi uçuş hakkı vardır. Esas olan resmi uçuşların sonundaki toplam uçuş süresidir.

Tel Kontrol Sürat modelleri (F2A):
Gücünü bir piston motordan alan ve kaldırıcı kuvvetini,uçuş esnasında sabit kalması gereken (kontrol alanları hariç) taşıyıcı yüzeylere etki eden aerodinamik kuvvetlerden elde eden bir model uçaktır.

Motor yada motorların maksimum hacmi:2.5 cm³

Minimum toplam yüzey alanı / motor silindir hacmine:2 dm²/ cm³

Maksimum Yük:100 g/dm², Maksimum kanat uzunluğu:100 cm

Bu yarışmalarda amaç 15.92 m yarıçaplı bir daire etrafında 10 turu yani 1 km lik bir yolu minimum zamanda kat etmektir. Her yarışmacının 3 resmi uçuş hakkı vardır.

Tel Kontrol akrobasi modelleri (F2B):

Gücünü bir piston motorla sağlayan ve aerodinamik güçlerin (kontrol alanları hariç) uçuş esnasında sabit duran taşıyıcı yüzeyler üzerinde etkisi ile irtifa alan model uçaklardır.

Maksimum ağırlık:5 kg , Maksimum yüzey alanı:150 dm²

Maksimum yük:100 g/dm², Maksimum silindir hacmi:10 cm³

Bu model uçakların yarışmaların da her yarışmacının 2 resmi uçuş yapma hakkı vardır yarışmalardaki amaç FAI tarafından belirlenmiş 16 adet akrobatik manevrayı en iyi şekilde yapmaktır.

Tel Kontrol takım yarışı modelleri (F2C):

Gücünü bir piston motorla sağlayan ve aerodinamik güçlerin (kontrol alanları hariç) uçuş esnasında sabit duran taşıyıcı yüzeyler üzerinde etkisi ile irtifa alan model uçaklardır. Model yarı ölçekli tipinde olmalı ve genel hatları orijinaline benzemelidir.

Maksimum silindir hacmi:2.5 cm³, Minimum yüzey alanı:12 dm², Maksimum ağırlık:700 gr

Takım yarışı olayı, eleme yarışlarını takiben yarı final ve final yarışmalarının yapıldığı bir müsabakadır. Bu müsabakada özel olarak imal edilmiş 3 model aynı anda yarışır. Ve aynı sahada uçarlar. Her biri bir pilot ve bir makinist tarafından yönetilir.

Her biri bir takımı temsil ederler. Eleme ve yarı final yarışları 100 tur 10 km uzunluğunda, finalde ise 200 tur 20 km uzunluğundaki mesafeleri 3 er kişilik gruplar halinde uçarlar.

Savaş modelleri (F2D):

Gücünü bir piston motorla sağlayan ve aerodinamik güçlerin (kontrol alanları hariç) uçuş esnasında sabit duran taşıyıcı yüzeyler üzerinde etkisi ile irtifa alan model uçaklardır.

Maksimum yüzey alanı:150 dm² , Maksimum ağırlık:5 kg. , Maksimum yük:100 g/dm² , Maksimum motor hacmi:2.5 cm³

Savaş olayı içinde eleme, yarı finaller ve final yarışları olan bir yarışmadır. Bu yarışmalarda iki model aynı zamanda ve aynı daire içinde önceden tespit edilen bir süre ile uçuş yaparlar. Modelin arkasına uzunluk ekseni doğrultusunda, krepon kağıttan kesilmiş bir şerit bağlanır. Uçuş yapan iki model de bu şeritleri kesmeye çalışır ve kesilen her şeritten puan alınır.

Mekanik motorlu akrobasi modelleri (F3A):

Yerdeki pilot tarafından radyo frekansları kullanılarak model uçağa kontrol yüzeyleri vasıtasıyla uçuş esnasında durum, irtifa ve aerodinamik manevralar yaptırılan bir model uçak türüdür.

Maksimum yüzey alanı:150 dm² , Maksimum ağırlık:5 kg

Maksimum iki zamanlı motor hacmi:10 cm³ , Maksimum dört zamanlı motor hacmi:20 cm³

Maksimum elektro motor gücü:sınırsız

Bu model uçakları yarışmalarında eşit zaman dilimleri içinde yarışmacılara uçuş hakkı verilir ve bu uçuşlar sırasında FAI nin vermiş olduğu 3 adet uçuş programından biri organizatör tarafından belirlenerek yarışmacılara duyurulur ve bu programlardan biri içerisindeki akrobatik manevralar en iyi şekilde yarışmacılar tarafından yapılmaya çalışılır.

Termik Süzülüş Planör modelleri (F3B):
Üzerinde motor bulunmayan aerodinamik güçlerin sabit duran yüzeyler üzerine etkisiyle irtifa alan, yerdeki bir pilotun radyo kontrol cihazı kullanarak sevk ve idare ettiği bir model uçaktır.

Maksimum yüzey alanı:150 dm², Maksimum uçuş ağırlığı:5 kg

Yüzey alanı üzerine düşen yük:12 ile 75 gr/ dm², Gövde Burnun minimum Yarı çapı:7.5 mm

Bu modellerin Yarışmalarında yapılması gereken 3 görev vardır. Bunlar süre,mesafe,hız görevleridir.Süre görevinde amaç 9 dakika içerisinde 7 dakikalık uçuşu tam olarak gerçekleştirip sabit bir noktaya inebilmektir.

Mesafe görevinde ise amaç sabit iki nokta arasında, 4 dakika içerisinde en fazla turu tam olarak gerçekleştirmektir.Hız görevinde amaç sabit iki nokta arasında 4 geçişi minimum zamanda yapabilmektir.

Helikopterler (F3C):
Tüm kaldırıcı kuvvetini ve yatay tahrik gücünü dikey bir eksen veya eksenler etrafında dönen, motorla çalışan rotor sistemlerinden alan bir model helikopterdir.

Rotor(lar) maksimum tarama alanı:300 dm², Maksimum ağırlık:6 kg

Maksimum motor hacmi (iki zamanlı):10 cm³, Maksimum motor hacmi (dört zamanlı):20 cm³

Yarışmalarda pilotun amacı 10 dakikalık süre içerisinde FAI tarafından belirlenmiş 9 hareketi en iyi şekilde yapması beklenir.

İrtifa Modelleri (S1):
Bu modellerde amaç Üzerindeki motor yardımı ile en yüksek irtifa ya çıkmaktır. İrtifa hesaplamaları teodolitler yardımı ile yapılır. S1 modelleri motor güçlerine göre kendi içerisinde 6 sınıfa ayrılır.

Paraşüt süreli model roketler (S3):
Katı yakıtlı motor ateşlendikten sonra motor gücü ile tepe noktasına gelmeden gecikme süresi dediğimiz. Sürede çıkış yavaşlar ve akabinde motordaki ikinci tepkime ile modelin içindeki paraşüt dışarı çıkarak inmeye başlar.

Yarışmalarda her yarışmacının 3 resmi uçuş yapma hakkı vardır.Esas olan model ateşleme anı ile yere indiği an arasındaki süredir. Resmi uçuş sürelerinin toplamı yarışmacının puanıdır. S3 sınıfı motor güçlerine göre 4 alt sınıfa ayrılır.

Bust planör model roketler (S4):
Model roket motorunun gücü ile hızlandığında yerçekimine karşı koyan taşıyıcı yüzeyleri olmaksızın irtifa ya çıkan motor gücü bittikten sonra aerodinamik taşıyıcı güçler yardımıyla geri dönüp inebilen model roketlerdir.

Yine bu sınıfta da her yarışmacının 3 resmi uçuş hakkı vardır. Esas olan rampadan çıkış anı ile yerdeki süratsiz kaldığı an arasındaki zamanların toplamıdır. S4 sınıfının motor gücüne göre 6 adet alt kategorisi vardır.

Ölçekli irtifa model roketleri (S5):
S5 modelleri gerçeği olan bir roket yada güdümlü merminin ölçekli bir şekilde küçültülerek yapılmasını gerektirir. S5 modelleri de S1 modellerinde olduğu gibi amaç en yüksek irtifa ya çıkabilmektir. S5 sınıfının motor gücüne göre 6 alt sınıfı vardır.

Ölçekli uzay modelleri (S7):
Bu tip model roketler halen mevcut yada tarihi güdümlü mermiler roket araçları veya uzay araçlarının ölçekli olarak imalini ve uçurulmasını gerektirir. Yarışmacılar çeşitli şekillerle kendilerinin imal ettiklerini ispatlamaları gerekir. Değerlendirmelerini uçuş ve yapım olarak iki sınıfta ele alınabilir.

Paraşüt


Paraşütle atlama sporu için Türk Hava Kurumu ve özel havacılık kulüpleri eğitim vermektedir. Aşağıdaki eğitim ve programlar THK'na aittir.

Tandem ve VE AFF Atlayışı
Tandem Atlayışı: Bir paraşütle iki kişinin atlayış yapmasıdır. Daha önce hiç paraşüt atlayışı yapmamış kişilerin, tecrübeli bir tandem pilotu ile birlikte yaptıkları atlayıştır.

Tandem atlayışında yolcunun yapması gereken çok fazla bir şey yoktur, tüm kontrol tandem pilotundadır, yolcuya uçağa çıkmadan önce 20 dakikalık bir brifing verilir ve atlayışa çıkılır.

Tandem atlayışında, 3000 m irtifadan paraşütü açmadan önce yaklaşık 180 km/saat hızla 30sn kadar serbest düşüş yapılır, ardından paraşüt açılır ve açık paraşüt ile ortalama 3 dakika havada kalınır.

AFF (Accelerated Freefall) :Hızlandırılmış serbest düşüş olarak adlandırılan bu atlayış, öğrencinin serbest düşüş ustalığını geliştirir. Öğrenci 3000 m. irtifadan iki öğretmen ile birlikte paraşütü açmadan 40 sn kadar serbest düşüş yapar, karşılaştığı problemler öğretmenler tarafından gösterilerek giderilir.

Atlayış Bölgeleri
Ankara:Paraşüt okulunun idari merkezi, Ankara'da Türk Hava Kurumu'nun icra organı olan Türk Kuşu Genel Müdürlüğü'ne bağlıdır.Hava trafiğinin yoğun olmasından dolayı çok sık atlayış olmamakla birlikte özel günlerde ve personel antrenmanı için paraşüt atlayışları yapılır.

İnönü:Paraşüt okulu faaliyetlerinin yaz aylarında yoğun olarak yapıldığı ana eğitim merkezidir.Eskişehir'e 40 Km mesafede eğitim ve konaklama tesisleri olan, bütün havacılık faaliyetlerinin aynı anda yapılabildiği bölgelerdendir.

Efes:İzmir'e 70 Km, Kuşadası'na 15 Km mesafede, Efes harabeleri ve Meryem Ana kilisesi'nin bitişiğinde 1760 m uzunluğunda asfalt pisti olan özellikle uluslar arası paraşüt yarışmalarına ev sahipliği yapmış turistik atlayış merkezidir.